Ecuador: van paterkes tot koppensnellers

Ecuador, juni

Ja, ik heb op deze reis met sjamanen in Incagrotten geslapen en ben halvelings geïnfiltreerd in Boliviaanse wielerploegen. Maar de onwaarschijnlijkste spelingen van het lot treffen me toch in deze laatste twee weken, in Ecuador.

Zo cros ik in Vilcabamba zowaar rond op een mountainbike van mijn eigen Gentse fietsenwinkel Moving Store. Zoals steeds op zoek naar een mountainbike en chocolade kom ik er bij een Belgisch-Ecuadoraans gezin terecht. De man maakt Belgische chocolade en de zoon blijkt de lokale downhillkampioen. Natuurlijk kan ik zijn fiets wel een dagje lenen en jup, die blijkt meegebracht uit Gent.

Nonnen in de sauna

In datzelfde Vilcabamba, een dorp waar de longevo’s op mysterieuze wijze makkelijk 130 jaar halen, ontmoet ik Maritza in de sauna. Op zich niet zo spectaculair, ware het niet dat ik – niet meteen de grootste saunaganger – er eerder toevallig terechtkom en dat Maritza een… Boliviaanse non blijkt. Jaja, de zusters zijn hier van een ander kaliber dan in onze contreien. Ze zijn niet alleen dol op Turkse stoombaden, ze smokkelen ook al eens een flashy radio onder hun gewaad de Colombiaanse grens over.

Ze blijken bovendien meer ballen aan hun lijf te hebben dan vele Belgen die houden van ‘avontuurlijk reizen’. Zo leefde Maritza vier jaar in een missiepost in het Amazonewoud tussen de koppensnellers. Ze vertelt er met zoveel vuur over dat ik stilletjes zin begin te krijgen die Achuar, voor wie geroosterde miertjes of een beker levende larven het culinaire summum zijn, zelf te gaan opzoeken.

Jezus bij het Laatste Avondmaal, voor hij naar de koppensnellers trekt.

En zo komt het dat ik een paar dagen later tussen de nonnetjes in Loja zit te lunchen. Of moeder overste geen vliegtuig kan regelen naar de missiepost? Blijkt dat er toevallig een vlucht is de volgende morgen, dus moet ik meteen doorreizen naar Cuenca en daar de nachtbus op naar Macas, diep in de jungle de verst bereikbare stad. Ik kom er net op tijd aan om een sportvliegtuigje te nemen.

Adembenemend is de vlucht over het Amazonewoud. Het is er werkelijk allemaal: die perfect conische vulkaan, de dubbele regenboog die ons schijnt te achtervolgen, de groene hel die zich tot aan de einder uitstrekt en de rivier die er als een bruine slang doorheen kronkelt. Het is van een schoonheid die me tot tranens toe beweegt.

Een kopje kleiner

Hier sta ik dan in Wasakentsa. Vanaf nu is alles te voet te doen. Twee uur door de brousse naar de dichtstbijzijnde gemeenschap, zeven uur stappen naar een andere comunidad en een week wandelen en je bent in Peru. Een gringo als ik moet er uiteraard niet aan denken dat op zijn eentje te doen. Niet alleen zijn er de gevaren van de jungle (dodelijke slangen of domweg verloren lopen), er is al meer dan een gringohoofd in verkleinde versie op een stok beland.

De Achuar uit de omgeving hebben nog nauwelijks blanken gezien, en als ze er ontmoet hebben dan hebben die meer dan eens slechte bedoelingen. Ze komen hun land inpalmen van de oliemaatschappij (Shell is heel actief in de regio) of de controversiële opgezette koppen kopen voor belachelijk veel geld (waardoor al eens een onschuldig hoofd tot de paal veroordeeld wordt).

Maar het is natuurlijk uiterst interessant om gewoon te ontdekken hoe ze leven, zo compleet anders dan wij. De Achuar leven samen met een paar families, elke man heeft meerdere vrouwen. ’s Morgen rond een uur of twee, drie drinken ze guayusa, een soort reinigende thee waarvan ze moeten braken. Het is het moment waarop ze de belangrijke dingen bespreken.

Werk of geld hebben ze strikt gezien niet nodig. Als ze honger hebben gaan ze op jacht in het woud: papegaaien, insecten, apenvlees, het gaat er allemaal met evenveel gemak in. Pittig detail: wegens de prijs van de kogels grijpen de Achuar nu terug naar de blaaspijp. Natuurlijk vinden ze ook makkelijk vruchten: pompelmoes, banaan, papaja, ananas, cocosnoot, even schudden aan de boom en je hebt de lekkerste van de wereld, zo lijkt het wel. Bio gratis en voor niks.

Ad fundum

Brood kennen de Achuar niet, maar ze hebben een prima vervanger: yuca (de Spaanse naam voor maniok). Als ze dorst hebben dan is er chicha van yuca, door de vrouwen gekauwd en vermengd met speeksel, wat het fermentatieproces bevordert. Geloof het of niet, dat doen ze uitgerekend om hygiënische redenen. De alcohol doodt namelijk de bacteriën. En ja, ik zit als geheelonthouder ook aan de chicha. Er zit niet veel anders op, het is dat of stinkend rivierwater.

Mmm, vers gekauwde chicha…

Enfin, ik kan nog uren doorgaan over de gewoontes van de Achuar. En nog minstens evenveel over die van de Shuar, een naburige stam voor wie de Belgische pater Jos̩ Delporte Рvan Kemmel Рzich inzet. Best wel grappig eigenlijk, hoe ik daar plots midden in de jungle alvast mijn dialect weer kan bijspijkeren. Geen overbodige luxe, minder dan een week voor mijn terugkeer naar de Viskerie, de legendarische comunidad in Gent, hoofdstad van West-Vlaanderen.

Kijk, zo’n draculavleermuis die ’s nachts mensenbloed komt zuigen.

Maar ik kan natuurlijk Ecuador niet verlaten zonder de Chimborazo met de mountainbike te bedwingen. Zalig wordt mijn laatste dag van deze reis. Fietsen op en rond de hoogste vulkaan van het land, van ’s morgens vroeg tot het te donker is om nog te zien. En bovendien mijn persoonlijk hoogterecord breken: ik klim tot 5000 meter boven zeeniveau. Afsluiten in stijl, heet dat dan.

Peru, maravilla del mundo

(Peru, mei)

Mijn vorige blogpost, getiteld Bolivianos: sol de gente, krijgt een wel erg wrange nasmaak nu blijkt dat uitgerekend in mijn geliefde Sucre indianenleiders beroofd en vernederd werden door conservatieve relschoppers, vrijwel op het moment van publicatie (zie Mo*). Kan het symbolischer? Een land met zoveel culturele en natuurlijke rijkdom (goud, zilver, gas) wordt al sinds mensenheugenis leeggeroofd door het Westen en blijft gefrustreerd en vernederd achter. Gelukkig houden de Sucrenses die ik leerde kennen het hoofd koel en blijven ze hopen op betere tijden.

Maar om voort te gaan met de blog: het mag duidelijk zijn dat ik Bolivia onmogelijk kan verlaten zonder de befaamde ‘gevaarlijkste weg ter wereld’ af te dalen per mountainbike. Dus scheer ik van op 4700 meter hoogte (sneeuw!) rakelings langs honderden meters diepe afgronden om 64 kilometer later op 1100 meter in de zwoelte van de brousse te arriveren.

Lamafoetussen en Rochertjes

Het landschap is adembenemend, de tocht zelf vind ik eerlijk gezegd ietwat overroepen. De kick is des te groter voor mijn minder geroutineerde compañero, vooral als we door diepe plassen zoeven. De kranige vijftiger, die al dertig jaar geen fiets meer heeft aangeraakt, bestaat het de hele reutemeteut in Schotse kilt af te malen. ‘Zonder ondergoed?’ ‘Of course!’

De rit vertrekt uit La Paz, een machtige stad omringd door besneeuwde Andestoppen en met een bruisende markt waar je elke dag je verse jugo bestelt en – zo je dat wilt – je gedroogde lamafoetus. Maar het beperkte Boliviaanse visum dwingt ons richting Peru, meer bepaald naar het mythische Titicacameer.

De omgeving van Puno is voor sommigen magisch vanwege de Incageschiedenis, voor anderen vanwege de aanwezigheid van Ferrero Rocher. Of hoe iets simpels als lekkere chocola na een maand van Boliviaanse ontbering tot een verwonderde uitroep in een drukbezochte supermarkt kan leiden.

Flavio, Mitchell en Aquilina nodigden mij uit een paar dagen bij hen in te trekken in Puno.

Maar geen nood, ook minder aardse aangelegenheden kunnen ons nog altijd beroeren. Zo lig ik ondanks de kou urenlang in het gras te turen naar de voorbijtrekkende sterrenhemel op Amantani, een eiland midden in het meer waar nauwelijks elektriciteit is.

Atahualpa II

De navel van de Incabeschaving ligt iets noordelijker, in Cusco, een stad met een verrukkelijke mix van Inca- en koloniale architectuur, die helaas is uitgegroeid tot de navel van de gringocultuur. We hebben er niets beters op gevonden dan te logeren in een dorpje vlakbij, bij een sjamaan.

Polygamie, duiveluitdrijvingen met hallucinogene ayahuasca, zelfs kabouters hebben geen geheimen voor de zelfverklaarde nazaat van de grote Inca Atahualpa himself. Hij geeft ons een nachtelijke rondleiding door de ruïnes van Sacsayhuaman en we brengen met zijn volgelingen de volgende nacht door in een heilige grot in de bergen.

Expeditie Incagrot, starring Jessica, Kitaite ‘Mucha Energía’ Atahualpa, Isaias aka El Tigre, Katlin Mazamorrita, Martín el Barbudo aka El Tigre 2 en Inca Atahualpa aka el Chamán.

Berekoud, maar niks vergeleken bij de eerste nacht van onze vijfdaagse trekking richting Machu Picchu, onbetwist culminatiepunt van de Incacultuur. Kamperen op 4000 meter hoogte aan de voet van de besneeuwde Salkantay, je kunt maar beter je thermische onderhemdje bij je hebben. En vooral: waarom moet ik uitgerekend in deze koudste nacht van mijn leven hoogdringend? De Oude Piek kan maar beter de hooggespannen verwachtingen inlossen. Wat hij enkele dagen later moeiteloos doet.

The most dangerous road II

De gevaarlijkste weg ter wereld in het Boliviaanse La Paz? Daar denken ze in Peru zo het hunne over. Ik vond het al zo vreemd dat in het busstation van Cusco een halve kerk geïnstalleerd was waar driftig werd gebeden. De weg naar Ayacucho, amper 600 kilometer verderop, kost me een duizelingwekkende busreis van 24 uur.

En vergeet de ‘tutto letto’-supercamabussen uit Argentinië maar, waarin je de zetel volledig plat kunt leggen om te slapen. Hier zit er een kip onder mijn stoel. En wat doe je als je bij pech in the middle of nowhere dat roeste wiel maar niet loskrijgt? Met een lekke band naar het dichtstbijzijnde dorp rijden. Gelukkig komen we er al één tegen een uur (!) verderop.

Kan ik de landgenoten die mijn pad kruisten tot nu toe op de vingers van een hand tellen, dan wordt dat aantal met gemak verdubbeld in een uiterst afgelegen stad als Ayacucho (waar het me overigens twee dagen kost om een fiets te vinden). Je kunt er zelfs nietsvermoedend op café zitten en plots… Zita Swoon door de boxen horen.

Oeps, lekke band.

De bakermat van de linkse guerrillagroep Het Lichtend Pad (zie ook: de sticker op de gitaar van RATM-gitarist Tom Morello) is nu de thuisbasis van een aantal Belgische ngo’s. Een uiterst inspirerende persoonlijkheid is Gil, die van een Franse commune via India in Peru terechtkwam. Ondanks zijn leeftijd vangt hij met het vuur van een jonge twintiger de ‘zware gevallen’ op, wezen en gehandicapten die nergens anders terechtkunnen.

Surfen in de Pacific

Over hoofdstad Lima heb ik maar weinig goeds gehoord. Maar de grote Incasjamaan Atahualpa heeft er me persoonlijk een adresje aanbevolen, dus er kan maar weinig verkeerd gaan. Hij heeft me een aanbevelingsbrief meegegeven, weliswaar getekend met een valse (zijn echte?) naam, en ik zal me er als een koning voelen, zo heeft hij me beloofd. Not. Ik eindig in een isoleercel van hoogstens 2 bij 2 meter.

Na een paar dagen en evenveel musea besluit ik het maar af te trappen uit de miljoenenstad waar zelfs heelder straten worden afgesloten met een hek en bijbehorende bewaker. Na die stadsstress heb ik een dagje golfsurfen wel verdiend, dus ik trek noordwaarts naar Huanchaco ofte Trujillo-bad. Het bevalt me zo dat ik mijn laatste golf neem bij zonsondergang. Een zalig gevoel.

Om Peru in schoonheid af te sluiten besluit ik nog wat pre-Incacultuur mee te pikken. En in alle eerlijkheid: de Inca’s zijn wel het bekendst, maar de tempels van de Chimú en – vooral – de Mochica zijn minstens even indrukwekkend. Om nog te zwijgen van de Señor de Sipán, een Mochicaleider die begraven werd omringd door acht naasten en massa’s uiterst kunstig goudwerk.

En dat is enkel wat ervan overblijft, want huaqueros, plunderaars, zijn een bekend fenomeen. Ze gaan moedwillig op zoek of vinden de schatten toevallig in hun achtertuin. Ongelooflijk hoeveel werelderfgoed hier nog gewoon in de grond moet zitten. En de typische gebruiken leven in de landelijke indígenadorpjes nog eeuwenlang verder. Tot in de jaren tachtig leefden er nog mensen die Mochica spraken, een cultuur die sinds 800 n.C. Chimú, Inca’s en Spanjaarden over zich heen kreeg. Amper drie jaar geleden werd nog de Señora de Cao ontdekt, een perfect bewaarde mummie vol tatoeages van spinnen en slangen. Alleen in een magisch land als Peru is zoiets mogelijk.

Bolivianos: sol de gente

(Sucre, Bolivia, april)

Bijna drie weken ben ik in Sucre, Bolivia blijven hangen. En ik zou er gerust een tijdje kunnen wonen. Het is te zeggen: ik h̩b er drie weken gewoond. Jaja, ik leefde in een huis, ging er werken in de week en Рonlosmakelijk daarmee verbonden Рmountainbiken in het weekend.

Verbazend hoe snel ik in mijn oude ritme herval. Al vanaf dag 2 ren ik met mijn gsm in de hand van het ene afspraakje naar het andere concertje, overal net op tijd komend (kwatongen zouden beweren: net te laat).

Op de markt van Tarabuco, een dorpje bij Sucre. Bolivia ten voeten uit.

Veel heb ik te danken aan de zonnen van mensen die de Bolivianen zijn (zoals ze dat hier zeggen). Niet het minst Josué en zijn gezin. Josué is de verzorger van een van de bekendste wielerploegen van het land. Volgens mij was hij gewoon nieuwsgierig naar wie die vreemdeling wel was die al twee dagen tevergeefs op zoek was naar een gids voor die moordende mountainbiketocht van 65 kilometer (we spreken over 3000 meter boven zeeniveau).

Hij komt me tegemoet op de plaza, we raken aan de babbel (fietsen, het schept een band) en nog diezelfde avond trek ik bij hem, zijn vrouw en zijn twee kinderen in. Waarom zou ik immers geld uitgeven aan een hotel als hij thuis een kamer vrij heeft, is zijn even simpele als gastvrije redenering. Wat Josué op dat moment nog niet weet (en ik evenmin), is dat ik daar drie weken later nog zal rondtsjolen.

‘Mi mamá me amo’

Hoewel tsjolen een zalig West-Vlaams woord is dat volgens mij niet genoeg gebruikt kan worden, moet ik toch toegeven dat het hier niet helemaal terecht staat. Er wordt namelijk niet alleen getsjoold in die weken (drie keer tsjolen in één blogpost, een mooi gemiddelde), er wordt ook gewerkt.

Als bij toeval leer ik in die eerste dagen Sucre twee projecten kennen, een met wezen en een met straatkinderen. Mensen die mij een beetje kennen, weten dat ik niet kan beslissen. Ik besluit dan maar om voor de twee te werken.

John en José-Luis van Hogar Sucre.

In de voormiddag werk ik in Hogar Sucre, een staatsweeshuis. Het is wel even slikken als je daar aankomt. Voor 46 kinderen van 4 tot 17 jaar zijn er welgeteld 3 opvoedsters. Op het moment dat ik aankom, is een van de drie dames met vakantie, dus ik kom als geroepen. Alles ligt er vuil en smerig bij, er is een timmeratelier maar er is geen hout, de slaapkamers van de kleinsten stinken naar pis.

Ik breek mijn hoofd over hoe ik de kinderen structureel kan helpen, ga onder meer een dag tevergeefs op zoek naar een muis die past zodat ze toch één pc van die stapel onbruikbare wrakken kunnen gebruiken. Maar ik moet er mij uiteindelijk bij neerleggen dat het al heel wat is als ik die kinderen wat kan helpen met hun huiswerk (de m: mi mamá me amo, kan het cynischer?) en vooral gewoon wat aandacht en affectie kan geven.

Want het zijn stuk voor stuk schatten van kinderen. Ongelooflijk eigenlijk gezien de miserie waarin ze leven. Ik vraag me af wat het ergste is: geen ouders hebben of – zoals bij sommigen – ouders hebben die niet voor je kunnen/willen zorgen. Talent zat ook in het weeshuis: creatieve timmerlui, begaafde musici. Maar deze gasten raken gewoon niet uit hun vicieuze cirkel…

Centro Educativo De Zoete Inval

Hoewel de schoenpoetsertjes die er in en uit lopen in een even uitzichtloze situatie verkeren, lijkt de sfeer in Centro Educativo Ñanta, waar ik ’s namiddags werk, een stuk opgewekter. Dankzij geld van de Europese Unie hebben ze een kleine oase van groen in het centrum van de stad kunnen kopen en het bulkt er van de Europese en Argentijnse vrijwilligers die er enthousiast workshops muziek, schilderen en koken geven.

In tegenstelling tot in het uiterst bureaucratische staatsweeshuis lopen kinderen en vrijwilligers hier binnen en buiten wanneer ze daar zelf zin in hebben. Ik heb het geluk dat ik er kan meewerken aan een magazine (een mens moet daarvoor een halfjaar tijdskrediet nemen, om te merken dat hij zijn job best wel graag doet) dat de kinderen zelf schrijven en later verkopen op straat. Véél later, zo blijkt de keerzijde van de hippiementaliteit die er heerst. Maar hé, dit is Bolivia.

John en Miguel.

En naar dat Bolivia moet ik dringend terugkeren met meer tijd. Ja, het is het land waar de kauwende oudjes stinken naar coca (zoals iemand het verwoordde) en cocaïne openlijk verkocht wordt midden in de gemeenschappelijke keuken van een jeugdhotel in hartje La Paz (zoals ik met mijn eigen ogen zag). Maar het is ook de thuisbasis van een heerlijke stad als Sucre.

Sucre kan de vergelijking met Gent best doorstaan. Nog geen 300.000 inwoners, bruisend van het jonge leven dankzij een universiteit en een laidback sfeertje waar iedereen zonder complexen zichzelf kan zijn – zelfs alcohol en vlees weigerend langbaardig werkwillig tuig dat beweert flamenco (zoals het dier, ja) te spreken.

De bende.

De koloniale huizen met patio en barokke kerken in de ciudad blanca zijn overigens een lust voor het oog en als je ’s avonds de plaza overstruint, ken je gegarandeerd iemand. Die stelt je dan weer voor aan zijn bende vrienden en voor je het weet kun je de straat niet meer opkomen zonder om de vijf minuten je hand te moeten opsteken. Ik geef toe, ik overdrijf. Maar de laatste zaterdag was het toch maar moeilijk kiezen tussen uit eten met de familie, een terrasje met de vrienden of een tochtje met de mountainbikers.

Boliviaanse hardcore: ‘¡Sucre capital!’

’s Avonds wordt het sowieso een concertje. En hoewel ze hier doorgaans een jaar of dertig, veertig achterop zijn op muzikaal gebied (Led Zep, Metallica, of erger: tribute to Pink Floyd), kun je als je de juiste mensen kent wel een Boliviaanse hardcoregroep meepikken (Maldita Jaqueca ofte Verdomde Kater) of een lokale bluesband (La Chiva, een van de drie die het land rijk is). Altijd in het Spaans gezongen, natuurlijk met de hulp van een uitzinnig publiek.

Als je daar dan toch je gewone leventje leidt, in een stad die dan nog wat wegheeft van Gent, waarom moet je het dan per se zo ver gaan zoeken, hoor ik jullie al vragen. Wel, behalve het weer is ook het leven er totaal anders. Al merk je dat pas als je er een tijdje vertoeft. Zo blijkt zelfs een moderne stad als Sucre maar één supermarkt te tellen. Gastheer Josué en zijn vrouw Melina gaan er trouwens nauwelijks naartoe. De kleurige mercado central, waar de boeren hun verse waar komen verkopen, of de nog geschifter mercado campesino, een stuk buiten het centrum, zijn goedkoper.

Streetart. Er mag al eens gelachen worden met de president die zich bij zijn voornaam laat aanspreken.

En hoewel het gezin er helemaal niet arm uitziet, kunnen ze toch best op de kleintjes letten. Het ouderlijk huis is in tweeën gedeeld zodat ook de zus er kan leven met haar gezin. Grootvader, een Quechua-indiaan, woont in (en vertelt overigens machtige indianenverhalen). En de maaltijden zijn heel sober (’s avonds zelfs enkel thee). Ik dacht ze trouwens een dienst te bewijzen door een heerlijke Belgische bloemkool met kaassaus te prepareren, maar ik bleek als enige onder de indruk van mijn kookkunsten…

Het zijn noodzakelijke maatregelen. Melina verdient als halftime kleuterleidster 55 euro per maand. 15 euro gaat naar de school van Kevin, 10 naar Josy, een ander deel naar Melina’s bijscholing om later als secretaresse aan een fulltime te geraken.

La familia: Josué, Melina, Kevin en Josy.

En Josué? Die heeft werk als mountainbikegids. Als ze hem bellen tenminste. Voor een hongerloontje, zeker in vergelijking met wat toeristen voor zo’n rit betalen.

The bike side of life

Maar ik, ik moet dus niet betalen. Ik rijd elk weekend met Josué en zijn vrienden de beste parcours af die ze in hun jarenlange carrière ontdekt hebben. Kilometers ongerepte natuur zonder een levende ziel tegen te komen, lunchen bij de Quechua’s, ver van de bewoonde wereld. Het zijn de mooiste tochten die ik in mijn leven gemaakt heb.

Afzien op een mountainbike hoog in de ontzagwekkende Andes, dat is leven. Met dank aan die zonnen van Bolivianen.

Mountainbiken in de Andes: om zot te worden van de kicks.

Poll Scriptum: Jawel, Papa Noel ging net iets te dicht om die dynamietexplosie te filmen. En jawel, heel typisch begaf Papa Noel zijn batterij het amper enkele seconden voor het moment supreme. Een medereiziger heeft mij de YouTubelink beloofd als zijn volledige versie online staat (het is een Duitser, niet dat het ertoe doet).

De nieuwe poll? De onnozele houding op deze foto is niet zonder betekenis. Maar welke zou die betekenis dan wel kunnen zijn? Let op de details.

Ode aan de mijnwerkers van Potosí

Als ik deze post met de volgende zin begin, verlies ik de helft van mijn lezers omdat ze jaloers achter hun bureautje zitten en de andere twee omdat ze me niet geloven. En toch doe ik het, omdat ik niet anders kan: Bolivia is een fantastisch land, met ongelooflijk vriendelijke mensen.

Jij bent toch nog aan het lezen, moedre? Goed, dan geef ik eerst het bewijs voor ik ook mijn laatste lezeres verlies. Voor het moment zit ik op een zonovergoten koloniale patio mijn blogje te schrijven in een huis dat ik een paar weken het mijne mag noemen. Dankzij de gastvrijheid van Josué en zijn gezin, met wie ik samenleef hier in Sucre.

Moet er nog zout zijn

Hoe het zover is gekomen, is grotendeels te danken aan mijn eerste dagen ‘alleen’ op reis. Al is dat een relatief begrip. De driedaagse trip vanuit San Pedro, Chili naar de zoutvlakte van Uyuni in Bolivia onderneem je uiteraard niet alleen-alleen. Met een handvol toeristen zit je opeengepakt in een 4×4 bestuurd door een gids-chauffeur.

Laguna Colorada, onderweg naar het zoutmeer in Zuid-Bolivia.

Geen overbodige luxe als je weet dat het zoutmeer volgens sommige bronnen een derde van de oppervlakte van België beslaat. En wegen, laat staan wegwijzers, moet je er niet verwachten. Een spierwitte vlakte die reikt tot aan de horizon, onder een staalblauwe lucht. Het is een onbeschrijflijke ervaring die met niets te vergelijken valt. Magisch gewoon.

En die intensiteit – zij het op de meest diverse vlakken – blijkt typisch voor dit land. De aankomst in het dorp Uyuni bezorgt me niet meer of minder dan een cultuurschok. Na tweeënhalve maand westers luizenleven beland je in een ontwikkelingsland.

Exemplarisch zou je mijn eerste Boliviaanse wc-bezoek kunnen noemen (een smerig gat in de grond), of beter nog: de stapel tweedehandsschoenen op de markt in Uyuni. Een groter contrast met het merkengekke Chili en Argentinië kun je je niet inbeelden.

En om eerlijk te zijn: het geeft me precies de punch die ik nodig heb na de reisgewenning die toesloeg de laatste dagen in Chili. Want Bolivia blijkt ook een land dat meteen heel authentiek overkomt, met autochtone Quechua’s en Aymara’s die nog uit gewoonte traditionele kleren dragen en niet voor de toeristen.

Keizersstad in het Westen

Ook Bolivia: de nachtelijke busrit naar mijnstad Potosí. Vaarwel luxueuze camabussen (met bed), welkom lawaaierige propvolle afgedankte wrakken. Met een snelle stop waar het mansvolk onbeschaamd zijn ding doet in de dichtstbijzijnde voortuin. Hopelijk voor de eigenaar stopt de bus telkens ergens anders.

Mag er daar zout op?

Dankzij zijn zilvermijnen heeft Potosí een indrukwekkende geschiedenis, die je nog altijd merkt in de koloniale architectuur van de stad. Ten tijde van ‘onze’ keizer Karel was het niet minder dan de rijkste stad van de wereld, waar de eerste echte eenheidsmunt geslagen werd. Maar net door diezelfde mijnen hangt er vandaag de dag een depri sfeertje.

Want hoewel er nog nauwelijks zilver te delven valt en het laatste staatsbedrijf er al een paar jaar opgedoekt is, dalen velen er nog elke dag voor eigen rekening af in de mijnen. Ook ik deed het. En al besef ik maar al te goed dat ik er zonder enig overdrijven mijn leven voor op het spel gezet heb, ik had het voor geen zilver ter wereld willen missen.

De gidsen probeerden ons op voorhand zo hard duidelijk te maken dat we vooral moesten lachen en grapjes maken met de mijnwerkers, dat het iets in-triest had waar de tranen me net niet van in de ogen sprongen. Het verbeterde er niet op toen ze ons aanboden om als geschenk voor de arbeiders een drank te kopen met – hou je vast – 96 procent alcohol. Ik heb het gehouden bij een paar dynamietstaven, waarmee ze op goed geluk zilveraders proberen bloot te leggen, en cocabladeren, waarmee ze het einde van de dag net iets makkelijker halen. Jups, die dingen kun je daar zomaar op straat kopen.

Zoek Marre…

Ik steek zelf wat coca in mijn mond (wekt speeksel op, waardoor de stofferige en hete lucht je minder irriteert) en hup, we duiken de mijn in. ‘Duiken’ is in dit geval nauwelijks beeldspraak, want niks brede gang met stevige stutbalken of mijnlift. Enige automatische dat er te bespeuren valt, is een treintje dat op het bovenste niveau vracht vervoert en waar we een keer of twee voor uit de weg moeten springen. Afdalen is kunst- en vliegwerk via provisoire en uiterst gammele ‘ladders’ en kruipend op handen en voeten - bij momenten ellebogen en knieën, want de doorgangen zijn niet voorzien op Europese maten.

Als we op niveau 4 aankomen – er zijn al een paar kompanen afgevallen - is de hete ijle stoflucht pas echt verstikkend (vergeet niet dat Potosí op 4000 meter hoogte ligt). Maar vanaf het moment dat een achttienjarige mijnwerker ons vanuit een onooglijk gat tegemoet komt gekropen, blijken alle verschrikkingen die we doorstaan hebben in één klap bijzaak. Met volledig uitgeleefde, doffe blik vertelt hij ons dat hij hier al vier jaar werkt. U leest het goed: van zijn veertiende.

En hij heeft nog een tijdje te gaan. Na een harde sociale strijd hebben ze de ‘pensioengerechtigde leeftijd’ tot net onder de zestig gekregen. Extreem bitter als je weet dat de meesten amper de 55 halen.

Hij moet dan toch wel erg veel verdienen, vragen we ons hardop af. Twee, soms drie dollar per dag. Als hij het geluk heeft dat hij op het weinige zilver stoot dat er nog te vinden is. En geloof me, zelfs naar Boliviaanse normen is dat niet zo veel. Zelfs met lesgeven, een van de slechtstbetaalde jobs, verdien je hier meer. Maar je moet daar dan ook voor gestudeerd hebben.

Chique baard!

Dit is handwerk: met hamer en beitel kappen bij 40-45 graden Celsius. Met je zware buit op de rug door nauwe holen naar boven klimmen. Met dynamiet in een wirwar van nauwelijks gestutte gangen een nieuw gat blazen. En hopen dat daar meer te vinden is.

Chemical brothers

Er zijn ook lichtere jobs. Al is het maar de vraag of die beter zijn. Om het zilver te verkrijgen moet je het ruwe gesteente namelijk behandelen. In een gebouw vol roeste USSR-machinerie kunnen we het amper twee minuten volhouden voor we bijna bezwijken onder de zware chemische dampen. Met het uiterst giftige spul dat vrolijk in allerlei open bakjes circuleert, wordt ongetwijfeld al eens nonchalant gemorst. Maar who cares, dit is een buitenwijk van Potosí, vol arme families. Ik kan het niet laten te vragen waar het afval naartoe gaat. Het officiële (!) antwoord luidt: ‘Gelukkig hebben we nu al een tijd een veilige dumpplaats een eind verderop.’ Je moet niet vragen.

Het mijnbezoek bracht me zo van mijn melk dat ik besloot meteen een ode aan de werkers van de Cerro Rico te schrijven op mijn blog. Helaas is dat er de afgelopen weken niet van gekomen door de uiterst intense Boliviaanse avonturen die elkaar in spoedtempo zijn blijven opvolgen. Nu ik dit al schrijvende herbeleef, ben ik weer even erg onder de indruk (getraumatiseerd?). Zo erg dat ik vind dat het welletjes is voor vandaag. De andere avonturen zijn voor een volgende blogpost. En zo krijgen de mijnwerkers alsnog hun eigen ode. Meer dan terecht.

Poll Scriptum

Om toch nog met een opgewekte noot te besluiten: de poll. Vraag 1: welke naam wordt mij in dit filmpje zonder enige schroom toegedicht? Vraag 2: wat staat hier te gebeuren?

Tip op deze foto:

Oh ja, antwoord van de vorige poll was a, zoals de vreemde Jezusfiguur omringd door 3 Maria’s op deze foto bewijst. Ik heb er overigens zwaar voor onder mijn voeten gekregen van een veel te katholieke Chileense furie. “Baja, baja! Kom daaraf, daaraf zeg ik!”

 

Roberto en Bertrand in Chili

(Noord-Chili, half maart tot begin april)

Zo vlak voor je dertigste ontdekken dat er tegen alle verwachtingen in nog kicks blijken te bestaan waar je nooit van geproefd hebt, het schept extra perspectieven voor de volgende dertig jaar. De mountainbiketocht door de prachtige omgeving van het Argentijnse Mendoza vervult me met de normale adrenaline – al is ‘normaal’ relatief in het (voorlopig) indrukwekkendste land van dit continent. Het wildwaterraften daarna doe ik voor het eerst.

Het kan een waterrat als ik uiteraard alleen maar bekoren. Al krijg ik de grootste kick vooral als we het bergmeer binnenvaren in het totale donker, onder begeleiding van onheilspellend gedonder en verblindend gebliksem. We bereiken de oever net voor hagelstenen formaat duiveneieren meedogenloos op alles beginnen in te slaan.

De brie die niet mocht zijn

Ook de busrit via de Aconcagua, met zijn bijna 7000 meter de hoogste berg van de Amerika’s, naar de Chileense hoofdstad Santiago is er een om niet licht te vergeten. Uiteraard heb ik weer, zoals het een goede vegetariër in het land van lomo en asado betaamt, een rugzak vol fruit en kaas mee (ik heb voor het eerst brie gevonden!). Het moet minstens mijn vierde grensoversteek zijn en uiteraard ben ik het opnieuw vergeten. Dus sta ik vlak voor de douane weer maar alles binnen te schrokken als een hongerstaker die zijn overwinning viert. En deze keer valt er echt niets organisch binnen te smokkelen, want het is professioneel te doen, met zo’n maldito snuffelhond.

Sandboarden in San Pedro de Atacama, Chili.

Maar je hoort me niet klagen, want ik word in Santiago allerhartelijkst ontvangen. Door de illustere heer die onder het pseudoniem D. op deze site al eens een brug te ver durft gaan qua vunzige praat (je bent van het Harelbeekse Ooste of je bent het niet), maar ook door een joelende menigte van een paar duizend man. Het kost mij evenveel tijd om door te hebben wat er – hint hint – in godsnaam gaande is, als het hén tijd kost om te beseffen dat ík – mijn baard nog altijd geen millimeter geschoren – niet de Heer ben die waarlijk is opgestaan uit de doden.

Gelukkig laat Paeme zich op dat ogenblik de nu al legendarische uitspraak ontvallen: ‘Kijk, Jezus komt op!’ Waarop alle blikken zich in extase naar het podium keren, waar inderdaad iemand met lange baard en wit gewaad verschijnt. Iedereen verwacht de zoveelste preek op deze gigantische paasviering, maar in plaats daarvan begint een orkestje te spelen en begint de Jezus van dienst als een bezetene te… rappen! Geen betere start voor onze Chileense veertiendaagse vol onverwachte wendingen.

Padnietvinders

De tweede verrassing volgt de dag daarna al. Vanop de paasviering hebben we hoog op een berg pal in het centrum van Santiago een kitscherig Mariabeeld zien blinken. Over onze missie van vandaag bestaat geen twijfel. Bovengeraken blijkt geen enkel probleem, het uitzicht is prachtig, so far so good. De miserie begint als we het slimmeke willen spelen en een shortcut door het bos naar beneden nemen.

Uren sukkelen en tsjaffelen we in de modder, ik op mijn sandalen en Paeme op zijn ‘teensletsen’, we glijden de living binnen van een clochard die zich er geïnstalleerd heeft (en gelukkig niet thuis is), niemand niemand niemand komen we tegen. Tot we uiteindelijk verslagen weer omhoog klimmen om op de weg te komen – hoop en al honderd meter verder dan waar we die verlaten hadden. Je moet het maar kunnen, hopeloos verloren lopen in een park in het centrum van een wereldstad.

Dolce far niente, of in Harelbeekse en dus minder poëtische termen: ‘leegaarden’, ‘fakken’.

Afgezien daarvan blijkt Santiago, voor alle duidelijkheid, een verrassend aangename stad (i.e. met lekker ijs en goede koffie, als je even zoekt). Helemaal anders maar minstens even charmant is Valparaíso, een industriële havenstad met massa’s gekleurde huisjes die zich tegen de bergen aanschurken. Een ervan is een stulpje van de bekendste Chileense dichter ooit, Pablo Neruda (remember de film Il Postino?). Als volleerde ‘leegaards’ gaan we de heuvel op met een van de ascensores, oldtimertreintjes die even gammel zijn én even stijl omhoog gaan als de one and only Cyclone, de rollercoaster op Coney Island, NY.

Ons hotel in Valparaíso heeft trouwens een dakterras met schitterend uitzicht, alleen zijn de uitbaters zo vriendelijk dat om 23 uur al te sluiten, zodat we de stad nooit by night kunnen overschouwen (dit is nog de periode dat we ná 23 uur naar bed gaan).

Nessie

Volgende stop is La Serena, een badplaats waar D. erin slaagt voor de tweede keer een duik in de Pacific te rateren. Helemaal ongelijk kun je hem trouwens niet geven, als je deze foto ziet van mij (ik ben er natuurlijk als eerste in gesprongen).

Barba-doble-rossa.

De locals verzekerden me wel dat het veilig was om te zwemmen, maar ze hadden er toch beter bij verteld dat zij er níét ingingen vanwege het overvloedige rode zeewier.

Nog zo’n kick die ik voor het eerst in mijn alreeds 29-jarige leven mag beleven: wondermooi Saturnus van dichtbij aanschouwen (inclusief ringen!). De verhalen die we bij het astronomisch observatorium van Mamalluca te horen krijgen, spreken in alle opzichten tot de verbeelding. En dan heb ik het niet alleen over de verschillende mythes die volgens Grieken en Romeinen, Inca’s en Spanjaarden schuilgaan achter hetzelfde sterrenbeeld. De werkelijkheid van Amerikanen, Europeanen en Japanners die elkaar de loef afsteken met de grootste telescoop ter wereld (in Chili, jawel), overtreft met gemak de fictie.

De grootmachten kregen hele Chileense steden zo ver hun straatverlichting te switchen van felwit naar zachtoranje (de lichtpollutie, weet je wel) en maken die ene bergtunnel waar hun telescoop door moet telkens net breed genoeg. Waardoor de concurrentie een paar jaar later, met haar nog grotere lens, opnieuw aan het verbreden mag slaan.

Indianenverhalen

Even magisch als de onovertroffen Chileense sterrenhemel is San Pedro, een oasedorpje in de Atacama. Dit mag dan wel de droogste woestijn ter wereld zijn, je moet niet denken dat de overheid het nijpende energieprobleem oplost met zonnepanelen of pakweg de thermische energie van de geisers verderop. Vooroorlogse generatoren op diesel, daarmee moeten ze het hier doen.

En ook Belgen blijken er hun stempel van wanbeheer te hebben gedrukt. Het verhaal van pater Gustavo Le Paige, die er tot de jaren tachtig zijn gang zou hebben gegaan met de archeologische (goud)schatten van de indianen, verklaart de gemengde reacties als we vertellen dat we van België komen.

Hot hotter hottest.

Ondanks die problemen blijft San Pedro de Atacama iets mystieks uitstralen. Vanwege de vulkanen en warmwaterbronnen (als het warm genoeg is krijg je jeanoo D. natuurlijk wel in het sop), vanwege unieke landschappen als de Valle de la Luna en de Valle de la Muerte, maar toch vooral vanwege de alomtegenwoordigheid van de inheemse cultuur van de Atacameños.

Ik kan wel uren luisteren naar hoe Roberto, onze gastheer, uitlegt hoe belangrijk de oude wijzen zijn voor zijn volk, hoe dromen nooit bedrog zijn, welke wijsheden oude petrogliefen bevatten en welke rol levensnoodzakelijke gevoelens spelen in de indiaanse maatschappij. Al kost het D., die in de kamer naast ons de slaap probeert te vatten, dan wel een stuk van zijn nachtrust. Waarvoor bij deze mijn oprechte excuses.

Het hoogtepunt van de Chileense avonturen blijft echter uit tot de allerlaatste dag: een lange Skypesessie met (bijna) alle jonge Byttes. Ik was er – echt waar – bijna evenveel van aangedaan als die Hollander naast mij van de moonshot van Matthies in de webcam.

Poll Scriptum: Vergeet de lastminutepoll bij de vorige post niet (Suske en Wiske). Voor deze poll houden we het simpel. Wat is de naam van deze rotsformatie in de Valle de la Luna?

Reageer hieronder en stem voor:
a) de drie Maria’s
b) de drie indiaantjes
c) de drie Jezi
d) de drie lurven

Suske en Wiske in Patagonië

(Zuid-Argentinië en Zuid-Chili, half februari-half maart)

Waarom zou iemand met zijn lief naar het mythische Patagonië en het zo mogelijk nog mysterieuzer Vuurland (Ushuaia!) trekken? Om er in eenzame vlakten en onherbergzame bergen te verdwalen, er weer en vooral wind te trotseren misschien? In plaats daarvan komen Vicky en ik tussen half februari en half maart in een nooit geziene toeristische mallemolen terecht vol dure tours, ver weg van authentieke Argentijnen en Chilenen.

Ushuaia, de zuidelijkste stad ter wereld, telde begin jaren tachtig, toen onze taxichauffeur er arriveerde, hooguit 5000 zielen. Je moest er ’s winters dan ook metersdikke sneeuw wegscheppen voor je je eigen deur uit kon. Nu groeit de stad richting 80 000 inwoners, allen aangetrokken door de rijke toeristen, en wij wandelen er dagenlang rond in T-shirt. Mocht Al Gore het trieste tegendeel niet bewezen hebben, je zou zweren dat ze in Patagonië ook het weer aangepast hadden voor de toeristen.

Bespaar nooit op foto’s van pinguïns

Ook het centrum van andere steden in de omgeving is opgetrokken uit toeristische bureaus en hostels, winkeltjes met outdoormateriaal en souvenirs en – die vind je nu eenmaal overal in Argentinië – schoenwinkels. Maar wij trekken ons daar niet te veel van aan en vluchten naar een b&b in de rand, waar we toch een beetje tussen de locals leven, en haasten ons daarna met ons tentje de natuur in. Want die is namelijk wel zonder uitzondering adembenemend.

Het zicht op het buitenaardse berglandschap vanuit het vliegtuig naar Ushuaia, de drie bergtoppen die boven een gletsjermeer uittorenen in het Chileense natuurpark Torres del Paine (op mijn verjaardag!) of de metershoge ijsschotsen die met hels lawaai het water in donderen voor de kilometerslange Perito Morenogletsjer, het zijn beelden die zo ontroeren dat ik ze nooit meer vergeet.

Ook altijd extreem cool: beesten. Dat is vrij letterlijk te nemen in het geval van pinguïns. En niet zomaar een paar, nee, in Punta Arenas nemen we de boot naar een kolonie van liefst 150 000 stuks. Voor de close-ups moet je bij Vicky zijn, die na een uur op het eiland amper 30 meter ver is geraakt – al moet ze dan wel zowat 100 foto’s per meter hebben genomen. Voor de rest: zeeleeuwen, dolfijnen, lama’s, vossen, stinkdieren (!), buizerds, spechten, zwanen met zwarte nek en… de ontzagwekkende condor.

Honger is de beste saus

Maar tussen de gletsjers van de Andes valt meer te ontdekken dan meren in betoverende kleuren en zo mogelijk nog magischer zonsondergangen. Zo was ik wat blij dat het nordic walking zijn geheimen pas onthulde aan Vicky op de vierde dag Torres del Paine. Ze was er – nu ja – met geen stokken van te overtuigen ietsje trager te stappen.

Op het einde van die afmattende dag van 13 (dertien!) uur hiken wachtte ons trouwens nog een ontdekking. We arriveren op een plek waar voor het eerst in dagen een ‘restaurant’ is. Tussen aanhalingstekens weliswaar, want veel meer dan Mestdagh-eten valt er niet te scoren. (Voor wie er geen trauma heeft aan overgehouden: dat voedsel ontleent zijn naam aan de traiteur die de Harelbeekse stadsscholen bedient.) Wel, ik moet zeggen: nooit heeft een dagschotel me zo gesmaakt.

Hippiechill

Patagonië trekt niet alleen bergbeklimmers en natuurliefhebbers aan, in de jaren zeventig stichtten ook de hippies er een commune. Die chilly sfeer hangt nog altijd in El Bolson, waar we met volle teugen van onze laatste dagen genieten.

Op doorreis naar de Argentijnse hoofdstad bekroont een ‘zwemtje’ in het berekoude meer van Bariloche een fantastische reis door een fantastisch land, dat zich zonder enige moeite een plaatsje verovert bij Cuba en Nieuw-Zeeland in mijn persoonlijke top drie. In wereldstad Buenos Aires splitsen onze wegen. Ik moet naar Chili, dat ik met de heer D. Paeme verken, voor Vicky roept de plicht in N-GA-land. Snik.

Poll Scriptum: Maarten die een beetje artyfarty wil doen? Maarten die de technische grenzen van zijn camera verkent? Of schuilt er een heus verhaal achter deze foto uit Torres del Paine? Breng uw gok uit door hieronder te reageren.

Lofzang op de Argentijnen

(Deel 2 van 2. Lees eerst deel 1: Alle indiaantjes schieten met…)

Zeven peso of nog geen 2 euro per persoon betalen we voor de camping in Purmamarca, Noord-Argentinië (tegen de grens met Bolivia). Nu ja, camping. Een te groot uitgevallen binnentuin waar iets mee te verdienen valt, zoiets. De komende week wordt het een constante: tentje opslaan voor belachelijk weinig geld, Argentijnen leren kennen (meestal uit de hoofdstad) en ’s avonds bij de asado (barbecue) proberen uit te leggen dat ik geen vlees eet.

Echt ongelooflijk hoe snel de mensen je hier aanspreken, oprecht geïnteresseerd zijn ook. En de volgende keer dat je ze tegenkomt, is het van de overkant van de straat: ‘¡Ola Tincho (plaatselijke variant op koosnaam Marre)! ¿Cómo andas?’ Zijn ze iets aan het eten of drinken, dan krijg je meteen een stuk. En daarvoor hoef je ze nog niet eens te kennen.

Devil in disguise

En zo komt het dat we na onze trip naar de Grote Zoutmeren (fietser Marcos klom de 60 kilometer van 2000 naar 4000 meter hoogte in één dag, eat this Herdertje Gringo) op een pick-up springen met een bende hippies van la capital.

Siesta in het park van het idyllische Maimará (de kinderen: ‘Hoe kom je aan die blauwe ogen? Waarom heeft Carlos zijn haar gekleurd?’), wegvluchten voor bombita’s of waterballonnen in Tilcara (in het geval van Carlos: ze op de verkeerde plek krijgen), de tweede Garganta del Diablo van de reis opzoeken (ik heb zo het gevoel dat dit niet het laatste lichaamsdeel van de duivel is dat we zullen zien), heelder carnavalsnachten door dansen in Humahuaca (aan dat feest lijkt hier geen einde te komen).

Dit is de streek waar de Argentijnse twintigers hun (luttele) twee weken vakantie komen doorbrengen. Andere nationaliteiten ontmoeten we hier nauwelijks en om eerlijk te zijn: ons niet gelaten. Want waar maak je dat nog mee, dat je buren je spontaan komen helpen als je je tent opzet? Dat een hele bende onbekende carnivoren voor die ene zotte Belg vegetarisch kookt?

Ook de volgende busrit is er een om niet licht te vergeten. In canon Broeder Jacob zingen met onbekende Argentijnen (al is dat dus bijna een contradictio in terminis). Maar ook: hotsen over bergpassen en dwars door rivieren naar Iruya, een indianendorpje verscholen tussen metershoge rotskloven in alle kleuren, 50 kilometer van wat je een berijdbare weg zou kunnen noemen.

En het kan nog extremer. De volgende dag kost het ons enkele uren om San Isidro te bereiken. Te voet (wegen leiden er niet naartoe), af en toe een menselijke ketting vormend om de rivier over te komen. We voetballen er in een duizelingwekkend decor, zoeken een uur naar de bal in het ravijn, eten ’s avonds veel te weinig pasta bij kaarslicht (no hay luz en San Isidro) en spelen policía y ladrón (een eenvoudige versie van weerwolven – voor de spelregels, mail Tom Deburghgraeve).

Tattoo Bike

Ondanks de buitentemperatuur wacht ons een koude douche in Córdoba. We arriveren er met een volgekrabbeld adresboekje (‘Laat het weten als je nog eens in Buenos Aires komt!’) in een jeugdhotel, het enige plekje waar twee bedden vrij zijn. Hoe kil doen die Europeanen toch tegen elkaar.

We besluiten de tweede stad van Argentinië snel te ruilen voor het nabijgelegen Alta Gracia. Daar wachten ons het huis van de Guevara’s (wie zei daar dat Che een Cubaan was?) en een magnifiek mountainbiketochtje door oogverblindende marmergroeven en langs verlaten strandjes bij bergriviertjes.

De volgende douche krijgen we op de camping, als een regenstroom dwars door het grondzeil ons abrupt wekt. Sukkelen met de doorweekte tent doe ik onder het oog van een pas gearriveerde bende motards. Als ze naderbij komen, blijken ook de getatoeëerde zware jongens een door en door Argentijnse inborst te hebben. Of ze niet kunnen helpen.

Poll Scriptum: Door welk verschrikkelijk dier ik dan wel gebeten ben? Wel, om de mama’s nog even op de kast te jagen: dit beestje zat dodelijk leuk in onze kamer in San Isidro:

En om de meme’s gerust te stellen: al was het een paar keer nipt, het enige beest dat mij werkelijk heeft gebeten, was een mug. En vooralsnog voel ik geen knokkelkoortske opkomen.

Bij dit (voorlopige) afscheid van Carlos (ik trek nu met Vicky naar Patagonië), mag het duidelijk zijn aan wie de nieuwe poll is opgedragen. De vraag luidt dan ook: wat gaat Carlos moeten doen? Een tip is te vinden op YouTube:

Alle indiaantjes schieten met…

(Deel 1 van 2)

Ken je de braderie op Harelbeke kermis? Ooit al carnaval gevierd in Aalst? Gentse Feesten misschien? Wel, niets daarvan is te vergelijken met carnaval in Zuid-Amerika. Wij zitten niet eens in Brazilië, maar in Noordwest-Argentinië, weliswaar in de indianendorpen tegen Bolivia, dat andere carnavalsland.

Vriendelijk zijn ze wel bij de toeristische dienst in Salta, maar het hoe en vooral het waar van het carnaval willen ze niet verklappen. Maar dankzij enige technieken geleend van de genaamde Douglas DC bevinden we ons rond middernacht (i.e. na de derby River-Boca) midden in het feestgewoel.

Wat we daar in die uithoek van de stad te zien krijgen, is ronduit fenomenaal. In een langgerekte stoet passeren reuzenpoppen van bekende koppen type Che en Fidel die zich voortbewegen op bezwerend tromgeroffel, heel erg schaars geklede vrouwen dansend op muziek van rondrijdende orkesten en – echt waar voor mij het indrukwekkendst – indianen met op hun schouders een soortement van totem van wel twee keer hun eigen lengte. Pluimen, slagwerk, trompetten en vooral veel… spuitbussneeuw.

Papa Noel de Bélgica

Geloof het of niet, maar te midden van al dat indrukwekkends schoppen wij het even tot vedetten van de avond. Je moet namelijk weten: Carlos en ik zijn de enige twee blanken (de ‘blanke’ Argentijnen interesseren zich niet voor dat jaarlijkse indianengedoe), gringo’s nog wel die niet zo goed Spaans spreken. De mannen zijn aan het dansen in de parade, dus in het publiek: alleen maar indianenvrouwen en -kinderen. Plus: die sneeuw, waarin blijft dat beter plakken dan in een lange, vuile, rosse baard.

Het begint met alle kleine indiaantjes die schieten. Pief poef paf. Tot hun moeders, zelf vaak nog tieners, mee beginnen te doen. Dat wordt me daar een sneeuwgevecht. De portier kijkt nogal op als ik thuiskom.

Opmerkelijk: als we om 5 uur ’s morgens volledig ondergesneeuwd afdruipen, is het feest nog volle bak bezig, hoewel er de hele avond geen druppel alcohol te bespeuren viel.

It takes two to cumbia

Dat is in Cachi, een bergdorpje een paar uur verderop, wel even anders. Het sportstadion loopt vol bezopen mannen en vrouwen, dansend op de razend populaire cumbiamuziek van een liveband. En grappig dat ze die vreemde baardmensen vinden (alweer geen blanke te bespeuren). Want de cumbia dans je nu eenmaal met zijn tweeën, niet op je eentje zoals wij, beschaamd als we zijn om een plaatselijke schone ten dans te vragen (of toch ten minste bang om een dzjoef op ons muile te krijgen van hun vent).

Wie mij een beetje kent weet dat er maar ̩̩n verklaring voor is waarom ik om 3 uur al naar huis ga. Juist, ik wil de volgende ochtend vroeg op de mountainbike zitten. Zoals afgesproken sta ik om halftien Рnu ja, vroeg Рbij de fietsenman. En vloeken dat ik doe als hij twee uur later met een slaapkop zijn deur opendoet. Pas achteraf besef ik dat dit eigenlijk het geknipte land is voor mij. Volgens mij springen zelfs de plaatselijke Herders pas rond de middag op hun mountainbike. Wat moet een mens meer?

De koelte van de ochtend, zo blijkt. Ik dacht dat ik een goede klimmer was, maar 14 kilometer aan een stuk bergop fietsen, over losliggende stenen, op 2300 meter hoogte in volle zon, daar wordt een mens nederig van. Vooral als het doel van de tocht, de precolumbiaanse ruïnes van Las Pailas, onvindbaar blijkt – ondanks de hulp van tien porteños uit Buenos Aires (wees gerust, ik was de enige loco, de luiaards waren met de wagen).

Maar voor jullie beginnen te lachen, goede Herders: die afdaling! Veertien kilometer lang, bijna zonder trappen, zicht op de besneeuwde Nevado de Cachi (6380 m) en een landschap waar dat van de Houffalizemarathon nog niet aan kan tippen. Adembenemend. Al was het maar vanwege die state of the art downhillfiets (toch aan de kilo’s te oordelen) met wel een volle centimeter vering (helaas niet verticaal maar horizontaal, van voor naar achter).

De Rechte van Kuifje

De Footprint stuurt ons zuidwaarts richting Cafayate, maar omdat we die gids zo mogelijk nog meer beu zijn dan de jeugdhotels vol Europeanen en Amerikanen, beslissen we de tien Argentijnen te volgen, noordwaarts richting Jujuy.

Dat betekent dat we voor een stuk terug moeten. Erg vinden we dat niet, gezien we de waanzinnigste weg door het waanzinnigste landschap ooit volgen. De chauffeur loodst zijn bus onvervaard de bergen over, door de kronkelende ‘ripio’ straten, in dit regenseizoen overstroomd door rivieren die ongegeneerd de kortste weg naar beneden zoeken. En dan, volledig onverwacht: la Recta de Tin Tin. Veertien kilometer kaarsrecht asfalt door een hoogvlakte bezaaid met metershoge kandelaarscactussen. En aan de horizon van dat opwindende landschap: de majestatische Nevado de Cachi.

Het is die fabuleuze busrit die ons uiteindelijk in Purmamarca brengt, een klein indianendorp dat zijn vele bezoekers dankt aan een heuvel met zeven kleuren.

(Geen poll, vraagt u? Lees snel verder in deel 2: Lofzang op de Argentijnen)

I wanna be a hippie and I wanna stay here

Van de bewoonde wereld afgesneden door kilometers woestijnachtige duinen, op een kaap omringd door goudgele stranden ligt een oud vissersdorpje, ingepalmd door hippies en bewaakt door zeewolven. Het kon het begin zijn van een lichtjes absurd sprookje, ware het niet dat het de beschrijving is van Cabo Polonio, het idyllische Uruguayaanse plekje waar we verzeild zijn geraakt.

Elektriciteit is er even schaars als drinkwater en omdat er geen wegen zijn, raak je er enkel met een 4×4-busje. En omdat het er allemaal hippies zijn, blijven de deuren van de kleurige houten huisjes gewoon open. Met een omheining maak je je al helemaal belachelijk, want er heerst een spontane buena onda (good vibrations).

Je kunt je wel inbeelden dat Carlos en ik er ons in onze nopjes voelden. Beetje zwemmen in zee, beetje wandelen in de duinen (welk seizoen was het ook alweer in België?), beetje onder de indruk wezen van de paringsdans van de zeewolven. Want ook al huilen ze als de eindredactie- en lay-outcollega’s die een dt-fout ontdekken (au-au-auuuuuuu), het zijn heus wel kolossen van beesten. Na zonsondergang – die ik toch liever met iemand anders aan mijn zij had aanschouwd, con permiso Carlito – is er vegetarisch lekkers (wat dacht je, daar tussen al die alternativo’s). En jamsessies, de ene al geschifter dan de andere, maar altijd in het o zo charmante Spaans gezongen.

Ook de Cabo Poloniaanse paarden zijn trouwens vol van love, peace and understanding, alleen moet je bij het passeren natuurlijk niet net op ‘den draad’ stappen waarmee ze zijn vastgemaakt. Carlos toch!

De sfeer in de truck terug enkele dagen later is er een van hangende schouders (en in mijn geval ook hangende oogleden, wegens niet meer genoeg tijd voor een koffietje). Bij de jonge Uruguayanen, die hun vakantie beëindigen, maar ook bij ons: als we hier ooit nog terugkeren zal het hetzelfde niet meer zijn. Nu al hebben dagjestoeristen het paradijsje onder de vuurtoren ontdekt en zelfs naar hippienormen zijn de overnachtingsprijzen al behoorlijk high.

Coati de neusbeer

‘Poor Niagara’, zo zou Eleanor Roosevelt uitgeroepen hebben toen ze de watervallen zag in Iguazú, onze volgende stop, in Noord-Argentinië. En ik bevestig: van de aanblik van de Cataratas del Iguazú wordt een mens toch even stil. Zo machtig, zo indrukwekkend, zo’n overweldigende natuurpracht.

In fel contrast overigens met het natuurpark zelf. Bij het overzetbootje ontbreekt alleen Lambik nog, ergens in een schommelstoel op de oever, om het helemaal op een overbevolkt Bellewaerde te doen lijken. Overal aangelegde wandelpaden, bij het kleinste watervalletje is het aanschuiven en van de jaguars die er zouden leven is al helemaal niet veel te zien. Of het moet de gemotoriseerde variant zijn, want jawel, midden in het ‘natuurpark’ staat, met zicht op de watervallen, een Sheratonhotel voor dikke toeristen met even dikke wagens. Af-grij-se-lijk.

Gelukkig maken de uiterst schattige coati’s (een soort miereneters of – jups – neusberen) veel goed. En geef mij nog een douche onder een watervalletje in de buurt en mijn dag kan al helemaal niet meer kapot.

De toeristische afzetterij beu beslissen we de dag erna op eigen houtje de brousse onveilig te maken. En kijk, na nauwelijks vijf minuten stappen maar goed verborgen voor de buitenwereld blijken indianen in uiterst armoedige omstandigheden te leven. De Guaraní leven van de natuur, het handjevol geld dat ze van de overheid krijgen en toerisme (af en toe een blanke zijn kop eraf, bij voorkeur zo’n afschrikwekkende met lange baard .

Ongelukkig lijken ze niet, ze vertellen dat ze liever hier leven dan in de stad. Hun kinderen verklappen ons bovendien hoe we aan de rivier moeten geraken: door een nauwelijks zichtbaar gat in het struikgewas. En dat moet je ons natuurlijk geen twee keer tonen.

 Kabouters versus waterratten

In het begin valt het al bij al nog mee. Gewapend met een stok om het ongedierte weg te jagen van het pad dat toch al een tijdje ongebruikt lijkt, gaat het al bij al aardig vooruit. Tot het ‘pad’ overschakelt op de modus ‘indiaan’ (toch gauw een kop kleiner) om even later over te gaan naar ‘hottentot’ (ik dacht óók dat die alleen in Afrika leefden). Ik verdenk er het regenwoud zelfs van kabouters te herbergen, want bepaalde stukken moesten we echt wel op handen en voeten afleggen.

Maar net als we denken dat die indio’s ons eens goed bij de neus(beer) hebben, verschijnt hij daar in al zijn glorie: de Iguazú, een van de rivieren die de bekende watervallen aandrijven. En na al dat gezweet in die tropische hitte is een frisse duik voor een waterrat als ik uiteraard onweerstaanbaar.

En zo komt het dat we een paar uur later in ons veel te kleine tentje kruipen onder de mangobomen (!) op de camping, moe maar met het gevoel heel even een echte ontdekkingsreiziger te zijn geweest.

Poll Scriptum: De toekomst zal uitwijzen wat het antwoord op de vorige poll is. Vlees heb ik alsnog niet gegeten, al kan ik intussen wel al eens om een dood beest lachen (deze foto is niet voor gevoelige kijkers).

De nieuwe poll gaat over levende dieren: ik heb een beet overgehouden aan mijn avonturen, aan jullie om te raden van welk ondier.

a) een Cabo Poloniaans hippiepaard

b) een al dan niet giftige slang

c) een al dan niet met knokkelkoorts besmette mug

d) een niet zo schattige coati die het op mijn koekje begrepen had

e) een zeewolf die dacht dat ik met mijn gehuil zijn vrouwtje aan het verleiden was

Breng uw gok uit door hieronder te reageren.

Sinte Maria van de Goede Wind (ofte Buenos Aires)

Tja, met zoveel cadeautjes is het natuurlijk moeilijk koffers pakken – of beter: rugzak volproppen. Maar natuurlijk lag het ook aan mijn wijd en zijd beruchte just-in-timementaliteit dat ik maandagnacht amper drie kwartier heb geslapen.

Enfin, we klagen niet, want iets of wat later zitten we een niet te versmaden ijsje te likken in de trendy gerenoveerde oude haven van Buenos Aires – ik schat dat het rond de 30 graden is. Een ijs’je’ heb je hier vanaf een kwartje kilo, maar met een halve kilo of zelfs een kilo heb je meer waar voor je geld, dus wat doet een mens dan? Juist. Een pot met coco con dulce de leche (de naam alleen al!) en chocolate granizado con trozos de chocolate nero bijvoorbeeld.

Slapen doen we in San Telmo, een al even hippe wijk vol galeries, tweedehandszaken en een overdekte markt met allerlei leuke retrospulletjes (hier past een waarschuwing: Vicky, ook als jij me binnen een maand tegemoet komt, geldt de bagagelimiet van 20 kg op het vliegtuig en nee, een container huren is geen optie).

Best gezellig, maar net iets te veel buitenlandse toeristen naar mijn smaak. En al blijkt later dat ook de jonge Argentijnen dol zijn op dit buurtje (ze zijn alleen ondervertegenwoordigd omdat ze in januari op reis zijn), geef mij toch maar de charme van het volksere La Boca – jawel, de wijk die prat gaat op het stadion van ’s lands bekendste voetbalclub. Verlaten dokken met half vergane roestige schepen, verloederde koloniale woningen die beelden van Havana oproepen en daartussen werkvolk dat bij wijze van lunchpauze een barbecuetje organiseert.

Het contrast met onze avondactiviteit kan nauwelijks groter zijn: vrijdagavond is tangoavond voor de high society in de wijk Palermo (denk BMW’s ipv oude VW’tjes, villa’s met camerabewaking en zelfs volledig uitgeruste wielertoeristen langs de weg – hoe blasé is dat niet… in Argentinië weliswaar). We kregen de tip van een insider, dus zaten Carlos en ik daar als enige toeristen te koekeloeren. En onder de indruk te wezen van hoe door elkaar krioelende koppels de meest complexe danspassen uitvoeren zonder de anderen ook maar een tikje te geven. Om van de demonstratie van de meesters om 2u nog maar te zwijgen. Voor wie het zich afvraagt: vooral op de rocknummers tussen de tangosessies door heb ik me moeten inhouden, maar ik heb maar wijselijk besloten mijn gepogo voor mezelf te houden.

Zaterdagavond was er dan wel weer een zoals hij in België had kunnen zijn: naar een popconcertje in het park van La Boca en daarna naar een bruine kroeg. Alleen kregen we maar niet uitgelegd aan onze Argentijnse en Chileense compañeros in Buenos Aires (de oorspronkelijke naam luidde Santa Maria del Buen Ayre) dat wij in België tijdskrediet (lees: geld) krijgen om een paar maanden op reis te gaan. Ook in het al bij al welstellende Argentinië en Chili dromen ze ervan naar Europa te vertrekken.

Dat is precies ook de droom van onze buschauffeur in Montevideo, Uruguay, waar we zondagavond arriveren. België zoekt migranten om zijn tekort aan chauffeurs op te vangen, zo heeft hij toch begrepen uit het Uruguayaanse tv-nieuws (!).

Toch zijn de uiterst vriendelijke Uruguayanen trots op hun land, dat naar hun zeggen de mooiste en vooral veiligste stranden van het continent heeft. Punta del Este, een strand waar je 25.000 dollar per maand voor een vakantiehuis neertelt, laten we de komende dagen links liggen. We trekken in plaats daarvan naar Cabo Polonio, een kustdorpje zonder elektriciteit waar geen auto’s kunnen rijden en dat in geen reisgids te vinden is (zo die al bestaat van Uruguay). De locals – of toch die ‘van onze slag’ – vinden het het mooiste plekje dat bestaat. Eens zien of ze gelijk hebben…

PS: Ondanks enig verzet was de uitslag van de vorige poll helaas overduidelijk: die baard blijft staan. De nieuwe poll gaat niet over ijsjes – dat zou wat te makkelijk zijn – maar over vlees. Zal ik na mijn maandenlange reis nog altijd een trotse vegetariër zijn? Overtuigd van wel? Weet dan dat dit in deze contreien het nationale gerecht is (normaal krijg je zelfs de frieten er niet bij, maar voor Carlos de Bélgica doen ze hier graag een effortke):

Je denkt tegen te stemmen? Weet dan dat zelfs hier het vegetarische verzet langzaam maar zeker op gang komt:

Stem door hieronder te reageren.